Warunkiem ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza jest sporządzenie spisu inwentarza bądź wykazu inwentarza. Spadkobierca, który celowo i świadomie zataił przy sporządzaniu spisu lub wykazu istnienie przedmiotów majątkowych należących do spadku (lub stanowiących przedmiot zapisu windykacyjnego), lub podał nieistniejące zobowiązania spadkowe, traci prawo do powoływania się na dobrodziejstwo inwentarza i związane z tym ograniczenie odpowiedzialności – czyli odpowiada za wszystkie odziedziczone zobowiązania bez żadnych ograniczeń – w sposób prosty. Dlatego też wykonanie spisu jest takie ważne.

Pierwszym etapem postępowania jest złożenie wniosku do sądu spadku o sporządzenie spisu inwentarza. Wniosek taki może złożyć ten, kto uprawdopodobni, że jest spadkobiercą, uprawnionym do zachowku, wykonawcą testamentu, lub wierzycielem dysponującym pisemnym dowodem wierzytelności przysługującej mu od spadkodawcy. Spadkobierca powinien więc przedłożyć wraz z wnioskiem postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia wydany przez notariusza. Sąd na posiedzeniu niejawnym (bez wzywania stron) wydaje postanowienie, w którym zarządza sporządzenie spisu inwentarza majątku spadkowego. Najczęściej spis ten sporządza komornik sądowy, w swojej praktyce spotkałam się także z sytuacją, w której zarządzenie sądu realizował urząd skarbowy. W postaniu takim sąd nie wskazuje konkretnego komornika, który ma ustalić skład majątku spadkowego, strona może wybrać go samodzielnie.

Drugim etapem procedury jest złożenie wniosku do komornika sądowego. Spadkobierca (a także wykonawca testamentu czy wierzyciel zmarłego) jest zobowiązany dołączyć do niego postanowienie sądu spadkowego o sporządzeniu spisu inwentarza wraz z nadaną mu klauzulą wykonalności. Komornik w ramach przeprowadzanego postępowania ma obowiązek ustalenia całego składu majątku spadkowego, a więc aktywów i pasywów. Warto jest współpracować z komornikiem i przekazać mu posiadane informacje o możliwych zobowiązaniach spadkodawcy, jak i przedmiotach mogących przedstawiać wartość majątkową, aby spis odzwierciedlał rzeczywisty skład spadku.

Postępowanie kończy wydanie w obecności dwóch świadków przez komornika Protokołu spisu inwentarza, zawierającego określenie poszczególnych składników majątku i ustalonych zobowiązań, wraz z podaniem łącznej wartości stanu czynnego o raz stanu biernego spadku.

Nowelizacja prawa spadkowego z 2015 roku wprowadziła nową instytucję – wykaz inwentarza.

Przepisy dopuszczają samodzielne sporządzenie przez spadkobiercę (oraz zapisobiorcę i wykonawcę testamentu) wykazu inwentarza zgodnie z ustalonym przez ustawodawcę wzorem (zobacz Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015 roku w sprawie określenia wzoru wykazu inwentarza oraz sposobu udostępniania druków tego wzoru, Dz. U. z 2015 r., poz. 1537). Wykaz powinien zawierać listę przedmiotów należących do spadku, określać ich wartość według cen z chwili otwarcia spadku, a także listę długów spadkowych i ich wysokość. Wykaz taki składa się przed notariuszem lub przed sądem. W razie ujawnienia składników majątku spadkowego już po złożeniu wykazu, możliwe jest jego uzupełnienie poprzez przedłożenie drugiego dodatkowego wykazu.

 

Zostaw komentarz: